Namni isa kamidha adda haa baafannu?

𝐀𝐃𝐃𝐀 𝐇𝐀𝐀 𝐁𝐀𝐀𝐅𝐀𝐍𝐍𝐔!

Wanti nama fakkaatu garuu lubbuu hin qabne baayyetu jira. Yoo ilaalan akka namaa dhaabata,akka namaas uffata,akka namaa ija,gurra,funyaan,miila, harka qaba. yeroo hundumaa qoma dhiibee wanta guutuu hir’uu hin qabne fakkaatee ijaajja. Uffata mimmiidhagoo uffata, wanti ‘faashiniidha’ jedhamu isumarratti wal gaha. Luuccaan rifeensa isaa halaalatti nama waama.

Gaaf tokko anuma kanatu kophee wahii bitachuu gara mana kophee deeme. Akkuman mana kopheetti ol seeneen namicha uffata bareedaa uffatee harka ballisee dhaabbatu tokko arge. Anis akkuman argeen dafee ” sammuu kootti namichi akkam nama simataa” jechaan harka fuudhe. Amma naasuun koo naasuu miti. Kan ani nama se’ee harka qabadhee ” Nagaadhaa?”ittiin jedhetu nama utuu hin ta’iin kan nama fakkaatu fakkii na jalaa ta’e.

Egaa tarii namoonnii muudannoo akka kanaa qabdan hedduu ta’uu dandeessuu! Har’ammoo bara keenya kana keessa fakkii osoo hin taane isuma lubbuu qabaatee yaaduu fi socho’uu danda’utu fakkii faana walii wallaalamaa jira. Utuu ati inni kun hiriyaa kooti, na waliin jira jettuu si dhiisee kan sokkee argita.

Utuu ati kun nama dhugaadha jettee amanattuu dhara ta’ee sitti dhufa. Kuni beekaa dha, hayyuudha utuu jettuu gaararraa ta’ee akka jiru argita. Kun nama amantii isaaf iddoo laatu nama cimaa utuu jettuu utuu inni dhoqqee caalu borcuu itti dhufta. Kunimmoo nama cimaa, siyaasa biyyaa keenyaa isatu gaggeessa utuu jettuu kufaatii cimaa kufee cirrifkatta. Har’i namaafi nam-fakkiin walii wallaalamee wal cinaa osoo dhadhabbatuu yeroo arginuudha. Namuma kuni iccitii koo ni eega nama garaa kootiiti ittiin jettutu deebi’ee kiyyoo ati keessatti dhidhimtu siif qopheessee si waliin shubbisaa jiraata. Maqaa maasootiin si waamaa hallaayya bara baraan itti kuftu siif qopheessa.

Egaa hiriyaankee eenyuu? eessa oolaa? eessa bulaa? maal hojjataa? hiriyaan isaahoo eenyu fa’ii? walitti dhufeenya keessan akkamitti ilaalta?

Akkas sin jedha uumaan si uumee!
Maaf na hubachuu dadhabdee?
Ofiikoo harkaan si tolchee
Bifa kankoo sibadhaasee
Uura dachee sirraa kaasee
Hafuurakoo sitti baasee.

Kana nyaadhu kana hin nyaatiin
Jedhee kankee Adda baasee
Sitti himee sitti hasaasee
Babbareedee sitti tolee
Maaltu naarraa Adda so baasee.

Gaafa ormi ciqileesaa
Siirra kaa’ee si ciqile
Naaf garboomii naaf hojjadhu
Jedhee humnaan si fincile.

Lafa onaa keessaa deemtee
Yeroo aduun si bobeesse
Guyyaan duumessakoo fudhee
Halkaan ifaa abiddaatiin
Natu dhufee si gaggeesse
Nyaata dhabnaan samii keessaa
Mannaa kankoo gad harcaasee
Bishaani dhabnaan dhaagaa keessaa
Gad jigsee dhangalaasee.

Naaf guungumtaa natti aaddee
Utuu an si tirsuu daaddee
Dandii hamtuu irra hin deemiin
Karaan anaa na filadhu
Qajeelfama yoomuu hin dabne
Dhugaakoo mundhiitti hidhadhu.

Biyyi lafaa si ergatee
Bor sigata sixuuxxatee
Lafee dakee si caccabsee
Dugda kutee sigaggabsee.

Koottu gatii malee nyaadhuu
Gatii malees bahi dheebuu
Anii biddeena jireenyati
An sigaate tasa hin deemuu.

Jedhee jedhee sigorfadhee
Ammaa Amma si urursee
Du’an du’uu hin qabne du’ee
Dhiigaa kootiin si kununsee.

Akka deemtuu sidhidhiibee
Naafummaakee sisirreessee
Gophoo dugdaaf sirraa hin kaafnee
Kan ol kaatee gadi teesse.

Agartuu malee curruuqxee
Daandii gubbaatti akka mucaa
Qola ijakee sirraa kaasee
Natuu ibseem akka gucaa.

Foon uffadhee gad bu’ee
Cubbuu hin qabu keetiif du’ee
Sagaleekoo si barsiisee
Ifas baasee si garsiisee.

Gaafa cubbuun ligideessee
Namummaarraa si balleessee
Karaa kiyya sitti hadheessee
Oogdii kootii si gaggeesse.

Garbummaakee Sana jibbee
Natu dhufee si jabeesse
Waanjoo hiyyuummaan gad cabdee
Imimmaankee xuruursitee
Baduu laata,of aanjessuu
Harkaa haatee furuursitee.

Mana ormaatti gubattee
Bifa kan Kee Sana dhabdee
Ifannaa haadha alagaa
Sana obsitee gad cabdee.

Maalaan godhaa jettee boossee
Mana dhoksaa keessaa teessee
Natu dhufee ol si kaasee
Nama waliin si qixxeesse.

Siree faana taate michuu
Bara dheeraa dhukkubsattee
Mammadooftee cicciramtee
Akka abiddaa gugguubattee.

Ollaan dhufee si gaafatee
Hunduu galee taa’ee nuffee
Yookaa hin fayyuu,yookaa hin du’u
Ofii kolfaa jedhe uffee
Fira dhufee ol siqabu
Dhabdee kutte abdii dhumaa
Harka qabee kanan kaase sunuu Suma.

Harki kankoo na madaa’ee
Cinaachikoo waraanamee
Naman ofumakoo uumeen
Duuba deebii abaaramee.

Jirma jiidhaa sana baadhee
Furguggadhee gatantaree
Sammuu keessa qoraattiidhaan
Cicciramee diddiramee.

Onneen kankoo na madooftee
Dhiiga baaftee coccobsitee
Alangaan gogaa qaamakoo
Na quncistee folloksitee
Na duukaa bu’i natu falaa jedhee kan nu gorfatef galata cimaa qabna
Eebbifamaa.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *